Dbaj o drewniane rzeźby, utrzymując stałą wilgotność powietrza (45–55%) i temperaturę, unikając bezpośredniego światła słonecznego, przeciągów oraz źródeł ciepła. Regularnie usuwaj kurz miękkim pędzlem, czyść suchą lub lekko wilgotną ściereczką (bez moczenia), a w razie potrzeby stosuj werniksy antyrefleksyjne lub woski. W kościołach chroń przed wilgocią i szkodnikami. 

Kluczowe zasady pielęgnacji rzeźby drewnianej:

• Warunki otoczenia: 
  Idealna temperatura to standardowa temperatura pokojowa. Unikaj gwałtownych zmian temperatur i wilgotności, które powodują pękanie drewna.
• Czyszczenie: 
  Używaj miękkiej, suchej ściereczki lub pędzla. Unikaj agresywnych środków chemicznych. Przy trudniejszych zabrudzeniach stosuj lekko wilgotną szmatkę z naturalnym mydłem, a następnie osusz.
• Ochrona przed kurzem: 
  Stosuj gabloty z uszczelkami i filtrami UV.
• Konserwacja: 
  Raz na 4–6 miesięcy można nałożyć cienką warstwę wosku/pasty i wypolerować, aby drewno nie wysychało.
• Bezpieczeństwo (dom/kościół): 
  Zabezpiecz rzeźby przed drganiami i upadkiem (np. podkładki gumowe, linki stalowe).
• Polichromia (malowane figury): 
  Wymagają delikatnego czyszczenia, by nie uszkodzić warstwy malarskiej. Stosuj werniksy. 

Dla zabytkowych rzeźb w kościołach, w przypadku zaobserwowania śladów korników lub odpadającej polichromii, konieczna jest interwencja wykwalifikowanego konserwatora zabytków. 

A jak już szkodniki zadomowią się w rzeźbie?

Na rynku jest dostępnych wiele preparatów do tępienie szkodników w drewnie. Niestety w wielu przypadkach są one mało skuteczne, ponieważ  penetruje one jedynie zewnętrzne warstwy drewna. Można zwiększać efekt wstrzykując preparat za pomocą strzykawki do widocznych otworów wydrążonych przez szkodniki. Jednak te otwory są często zapchane „urobkiem” szkodników i blokuje to penetrację głębszych warstw rzeźby. Dobrym i skutecznym z sposobem na całkowite zatrucie szkodników jest wstawienie rzeźby do płytkiej tacy lub miski wypełnionej kilkoma centymetrami środka szkodnikobójczego i umieszczenie na kilka dni całości w zamkniętym np. worku foliowym. Higroskopijne właściwości drewna (zwłaszcza w kierunku wzdłuż słojów) spowodują, za cała objętość rzeźby nasączy się zastosowanym preparatem. Następnie, po wyjęciu z worka należy pozostawić ją na kilka dni w dobrze wentylowanym miejscu dla odparowania resztek zastosowanego środka. Istnieje pewne niebezpieczeństwo, że zastosowany preparat uszkodzi polichromię, złocenia rzeźby. Dlatego należy najpierw przeprowadzić próbę a małej powierzchni w mało widocznym miejscu.

Autor: Andrzej Burkot